
Spiermassa opbouwen met lichte gewichten: werkt dat echt?
Moet je zwaar tillen om spieren op te bouwen? Lichte gewichten werken net zo goed, als je tot vlak bij falen gaat. Dit zegt het onderzoek.
In dit artikel
- Wat elke sportschool je vertelt
- Het onderzoek: 49 getrainde mannen, 12 weken
- Waarom spiermassa opbouwen met lichte gewichten werkt
- Hoe licht is te licht?
- Je hebt geen volledige home gym nodig
- Het addertje onder het gras: herstel
- Spiermassa of kracht?
- Hoeveel herhalingen per oefening
- Drie regels die belangrijker zijn dan het getal
- Mijn eigen ervaring
Disclaimer: dit artikel is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en mijn eigen ervaring. Het is geen medisch advies. Heb je klachten of een aandoening, overleg dan met je huisarts voordat je begint met trainen.

Tien herhalingen met een zwaar gewicht of vijfentwintig met een licht gewicht: wat levert meer spiermassa op? In vrijwel elke sportschool krijg je hetzelfde antwoord. Zwaar maakt je groter, licht is vooral conditie. Onderzoek laat iets anders zien. Spiermassa opbouwen met lichte gewichten werkt net zo goed als met zware, zolang je je aan één voorwaarde houdt. Dat betekent ook dat je geen volledige home gym nodig hebt om thuis spiermassa op te bouwen.
In deze blog lees je wat het onderzoek precies vond, waar de ondergrens ligt, hoe je thuis met een paar dumbbells genoeg prikkel geeft, waarom lichte sets toch een nadeel hebben en hoeveel herhalingen je per oefening het beste kunt doen.
Wat elke sportschool je vertelt
De klassieke vuistregel kent bijna iedereen. Wil je spiermassa, dan train je met 8 tot 12 herhalingen op ongeveer 70 tot 85 procent van je 1RM, het gewicht dat je precies één keer kunt tillen. Alles boven de 15 herhalingen zou vooral je uithoudingsvermogen trainen en weinig doen voor je spieren.

Die regel klinkt logisch en gaat al tientallen jaren van trainer op trainer over. Toen onderzoekers hem bij ervaren sporters op de proef stelden, bleef er alleen weinig van over.
Het onderzoek: 49 getrainde mannen, 12 weken
Onderzoekers van McMaster University in Canada lieten 49 mannen met minimaal twee jaar trainingservaring twaalf weken lang vier keer per week trainen.[1] Ze waren gemiddeld 23 jaar oud. De mannen werden willekeurig over twee groepen verdeeld:
Hetzelfde programma, ander gewicht
1
De zware groep deed 3 sets van 8 tot 12 herhalingen op 75 tot 90 procent van hun 1RM.
2
De lichte groep deed 3 sets van 20 tot 25 herhalingen op 30 tot 50 procent van hun 1RM.
Verder was alles gelijk: dezelfde oefeningen (onder meer beenpers, bankdrukken, roeien, schouderdrukken en lat pulldown), hetzelfde schema en dezelfde eiwitshake na de training. Voor beide groepen gold één harde regel: elke set ging tot falen. Een trainer controleerde of dat ook echt gebeurde.
Na twaalf weken maten de onderzoekers met een DXA-scan en spierbiopten hoeveel spiermassa beide groepen hadden opgebouwd. Daarin zat geen verschil: de lichte groep was net zoveel gegroeid als de zware. Ook de krachttoename was grotendeels gelijk, met één uitzondering: bij bankdrukken werd de zware groep sterker dan de lichte.[1]

Wat betekent tot falen trainen?
Tot falen trainen betekent dat je doorgaat tot je geen enkele herhaling meer met goede techniek kunt uitvoeren. Dat is dus niet het moment waarop het zwaar wordt, maar het moment waarop het gewicht echt niet meer omhoog wil. Bij 25 herhalingen ligt dat punt verder weg dan je denkt.
Waarom spiermassa opbouwen met lichte gewichten werkt
Een spier bestaat uit motorische eenheden: groepjes spiervezels die samen door één zenuw worden aangestuurd. Je lichaam zet altijd eerst de kleine, zwakke eenheden in en schakelt de grote, sterke eenheden pas bij als dat nodig is. Juist die grote eenheden hebben het meeste groeipotentieel.
Met een zwaar gewicht doen die grote eenheden vanaf de eerste herhaling mee. Met een licht gewicht gebeurt dat later. Naarmate de kleine eenheden vermoeid raken, moet je lichaam steeds meer kracht bijschakelen, tot aan het einde van de set ook de grote eenheden volledig aan het werk zijn. Volgens de onderzoekers is dat precies waarom beide groepen even hard groeiden: aan het eind van een set tot falen maakt het weinig uit of je daar via 10 of via 25 herhalingen bent gekomen.[1]
Je spieren kunnen niet tellen, ze voelen alleen hoe zwaar een set was. Bij een lichte set doen de laatste herhalingen dan ook het eigenlijke werk. Stop je na vijftien herhalingen terwijl je er nog tien had kunnen doen, dan ben je eigenlijk alleen aan het opwarmen geweest.
Hoe licht is te licht?
Lichter werkt, maar niet onbeperkt. Een Braziliaanse onderzoeksgroep liet deelnemers twaalf weken trainen op 20, 40, 60 of 80 procent van hun 1RM, met een gelijk totaal volume. Op 40, 60 en 80 procent groeiden de spieren vergelijkbaar. Op 20 procent bleef de groei duidelijk achter.[3]
Dezelfde onderzoekers keken later wat er gebeurt als je níet tot falen traint. Op 80 procent maakte dat voor de spiergroei weinig uit. Op 30 procent wel: alleen de sets die tot falen gingen leverden de volle groei op.[4] Hoe lichter het gewicht, hoe belangrijker het dus is om echt door te gaan.
Licht is niet vrijblijvend
In onderzoek werkte ongeveer 30 procent van je maximum nog goed, op voorwaarde dat je tot falen ging. Ga je lichter, dan neemt de groei af. Kun je met een gewicht makkelijk meer dan 30 herhalingen doen, dan is het waarschijnlijk te licht. Spiermassa opbouwen met lichte gewichten werkt alleen als het gewicht nog echt zwaar aanvoelt aan het eind van de set.
Je hebt geen volledige home gym nodig
Dit is misschien wel het belangrijkste nieuws voor vaders die thuis trainen. Als het gewicht niet bepaalt hoeveel je spieren groeien, heb je ook geen halterrek, olympische stang en honderd kilo aan schijven nodig. Een paar dumbbells, een weerstandsband en je eigen lichaamsgewicht zijn genoeg, zolang je je sets maar zwaar genoeg maakt.
Het onderzoek zelf vond plaats in een sportschool, met machines en halters. Toch gaat het om een principe dat niet aan de plek gebonden is: je spieren reageren op hoe zwaar een set voor ze is, niet op het apparaat waarmee je traint. Een set dumbbell squats tot falen is voor je benen een serieuze prikkel, ook al staat er geen stang op je rug.
Waar je thuis wel op moet letten, is de ondergrens van ongeveer 30 procent. Je wordt sterker, en dezelfde dumbbells worden daardoor elke maand iets lichter. Kun je er op een gegeven moment makkelijk meer dan 30 herhalingen mee doen, dan moet je de oefening zwaarder maken. Dat kan zonder nieuwe gewichten te kopen.
Zo maak je een licht gewicht zwaarder
1
Train op één been of met één arm. Een Bulgaarse split squat of een eenbenige Roemeense deadlift met dezelfde dumbbells is voor dat ene been bijna twee keer zo zwaar als de variant op twee benen.
2
Vertraag de beweging. Laat het gewicht in drie tot vier seconden zakken en houd onderin een seconde stil. Daarmee haal je de vaart uit de beweging en bereik je met minder herhalingen het punt waarop het echt zwaar wordt.
3
Ga echt door tot falen. Met lichte gewichten zit de groeiprikkel in de laatste herhalingen. Stop dus niet als het begint te branden, maar pas als er geen nette herhaling meer uit komt.[4]
Eén kanttekening: wil je vooral je maximale kracht op een squat of deadlift opvoeren, dan kom je thuis met lichte dumbbells minder ver. Daarover meer verderop. Voor een sterker en gespierder lichaam is een kleine thuisopstelling ruim voldoende. Een complete opzet met dumbbells vind je in het 4-daags thuistraining schema.
Het addertje onder het gras: herstel
Als licht en zwaar even goed werken, waarom zou je dan niet alles licht doen? Omdat lichte sets tot falen meer van je vragen: ze zijn pijnlijker en je herstelt er langzamer van.
In een studie van Farrow en collega's deden elf getrainde mannen beenstrekken met één been tot falen, een keer zwaar en een keer licht, met dezelfde totale belasting.[2] Na de zware sessie was de kracht in het getrainde been binnen 24 uur terug op het oude niveau. Na de lichte sessie was het been na 48 uur nog steeds niet volledig hersteld. De deelnemers vonden de lichte sets bovendien duidelijk onaangenamer, en ook hun niet-getrainde been was na de lichte sessie tijdelijk vermoeider.

Houd het in verhouding
Dit was een kleine studie met één oefening op één been. Je kunt de uitkomst dus niet zomaar doortrekken naar een volledige training. Andere onderzoeken wijzen wel dezelfde kant op: lichte sets tot falen leveren meer vermoeidheid op dan zware.
Voor een vader die drie keer per week traint is dat geen detail. Train je elke keer licht en volledig tot falen, dan ben je bij de volgende training mogelijk nog niet hersteld, zeker als je ook kampt met weinig slaap of veel stress. Meer daarover lees je in de invloed van stress op het opbouwen van spiermassa.
Spiermassa of kracht?
Voor spiermassa maakt het gewicht weinig uit. Voor kracht wel. Een meta-analyse van 21 studies vond dat licht en zwaar trainen tot vergelijkbare spiergroei leiden, maar dat je met zware gewichten duidelijk meer maximale kracht wint.[5] Dat sluit aan bij het bankdrukresultaat uit het onderzoek hierboven.
De verklaring is eenvoudig: kracht is ook een vaardigheid. Wie een zwaar gewicht wil leren tillen, moet met zware gewichten oefenen. Wil je sterker worden op squat, bankdrukken of deadlift, dan blijft zwaar trainen de beste keuze.
Hoeveel herhalingen per oefening
Als het aantal herhalingen niet bepalend is voor spiergroei, kies je het aantal dat per oefening het best werkt. De indeling hieronder komt niet uit één onderzoek. Het is een praktisch uitgangspunt dat rekening houdt met techniek, veiligheid en herstel.
Herhalingen per type oefening
1
Grote halteroefeningen: 5 tot 10 herhalingen. Denk aan squat, bankdrukken, deadlift, overhead press en roeien met een halterstang. Bij 25 herhalingen tot falen begeven je ademhaling en techniek het eerder dan je spieren, en dat wil je niet hebben met een stang op je rug.
2
Machines en meergewrichtsoefeningen met dumbbells: 8 tot 15 herhalingen. Bijvoorbeeld beenpers, lat pulldown, schuin dumbbell drukken en Roemeense deadlift. Hier kun je veilig dicht bij falen komen.
3
Isolatieoefeningen: 12 tot 20 herhalingen. Zoals bicepscurls, zijwaarts heffen, tricepsoefeningen, beenstrekken en kuitheffen. Dit zijn kleine spieren, en met hogere herhalingen belast je je gewrichten minder dan met zware gewichten.
Train je thuis zonder halterstang, dan vervang je de grote halteroefeningen door dumbbellvarianten zoals de goblet squat of de Bulgaarse split squat. Je komt dan vanzelf hoger uit in herhalingen, en dat is prima zolang je dicht bij falen eindigt. De uitvoering van al deze oefeningen vind je in het overzicht met alle fitness oefeningen. Hoeveel sets je per week nodig hebt, lees je in hoeveel krachttraining per week.
Gratis schema
Oefeningen, sets en herhalingen al uitgezocht
Drie trainingen per week waarin per oefening al staat hoeveel herhalingen je doet.
Drie regels die belangrijker zijn dan het getal
Het beste aantal herhalingen is het aantal waarmee je hard kunt trainen en waarvan je op tijd herstelt, zodat je het week na week volhoudt. Daarbinnen tellen deze drie regels zwaarder dan het precieze getal.
Zo haal je meer uit elke set
1
Eindig elke set dicht bij falen. Met zwaardere gewichten is het genoeg om te stoppen als je nog één of twee herhalingen over hebt. Train je licht, ga dan helemaal door tot falen, want daar zit bij lichte sets de groeiprikkel.[4]
2
Ga niet lichter dan ongeveer 30 procent van je maximum. Daaronder groeien je spieren minder, ook als je veel herhalingen doet.[3]
3
Wil je vooral sterker worden, train dan zwaar. Voor spiermassa maakt het gewicht weinig uit, voor maximale kracht wel.[5]
Mijn eigen ervaring
Ik train om 6:00, voordat de rest van het huis wakker is. Dan wil je geen tijd verspillen aan sets die weinig opleveren, en ook geen training doen waar je twee dagen later nog last van hebt.
Ik train sinds 2018 in de sportschool, maar tijdens corona moest ik het een tijd thuis doen. Mijn uitrusting stelde weinig voor: dumbbells van 3, 5, 8 en 10 kilo, drie kettlebells tot 16 kilo, een paar weerstandsbanden en een yogamat.
Met 10 kilo kom je bij een squat niet ver als je in sets van tien denkt. Ik deed daarom meer herhalingen, trainde vaker op één been en ging door tot er echt niets meer uit kwam. Die sets waren zwaarder dan ze op papier leken. Mijn benen hadden er de dagen erna meer last van dan na een zware training in de sportschool, wat precies aansluit bij het onderzoek naar herstel.
Inmiddels sta ik weer om 6:00 in de sportschool. De grote oefeningen doe ik daar zwaar, de kleinere met meer herhalingen. Maar die thuisperiode heeft me geleerd dat het gewicht minder uitmaakt dan ik altijd dacht. Wat telt, is hoe hard je de set afmaakt.
Spiermassa opbouwen met lichte gewichten werkt net zo goed als met zware, zolang je elke set tot of heel dicht bij falen brengt en niet lichter gaat dan ongeveer 30 procent van je maximum. De prijs van lichte sets is dat ze zwaarder voelen en dat je er langzamer van herstelt. Voor maximale kracht blijft zwaar trainen beter. Voor spiergroei heb je geen volledige home gym nodig: met een paar dumbbells, een weerstandsband en zwaardere varianten van oefeningen kom je thuis ver. In de praktijk werkt een combinatie het best: zwaardere sets op de grote basisoefeningen en meer herhalingen bij machines en isolatieoefeningen.
Dit artikel hoort bij mijn overzicht spiermassa opbouwen als vader, voor wie al traint en sterker wil worden.
Persoonlijk schema
Gewicht en herhalingen afgestemd op jou
Thuis of in de sportschool, met zware of lichte gewichten. Ik maak een plan dat past bij jouw agenda, materiaal en niveau.
Gratis intake. Geen verplichtingen.
Bronnen:
- Morton e.a.: Neither load nor systemic hormones determine resistance training-mediated hypertrophy or strength gains in resistance-trained young men. Journal of Applied Physiology (2016)
- Farrow e.a.: Lighter-load exercise produces greater acute- and prolonged-fatigue in exercised and non-exercised limbs. Research Quarterly for Exercise and Sport (2021)
- Lasevicius e.a.: Effects of different intensities of resistance training with equated volume load on muscle strength and hypertrophy. European Journal of Sport Science (2018)
- Lasevicius e.a.: Muscle failure promotes greater muscle hypertrophy in low-load but not in high-load resistance training. Journal of Strength and Conditioning Research (2022)
- Schoenfeld e.a.: Strength and hypertrophy adaptations between low- vs. high-load resistance training: a systematic review and meta-analysis. Journal of Strength and Conditioning Research (2017)





