Waarom vaders in oktober afhaken, en hoe je dat voorkomt
In dit artikel
Disclaimer: de informatie in dit artikel is gebaseerd op persoonlijke ervaring en algemeen beschikbaar onderzoek. Het is geen medisch advies. Herken je bij jezelf langdurige somberheid, vermoeidheid of lusteloosheid die verder gaat dan een tijdelijke dip, raadpleeg dan een huisarts.
Je bent in september goed van start gegaan. De trainingen liepen, het ritme voelde vast. En dan is het oktober, en merk je dat het net iets moeilijker gaat om die training in te plannen. Ik herken dit patroon inmiddels bij mezelf na jaren van trainen: elk najaar voelt de eerste week van oktober net iets zwaarder dan de laatste week van september, ook al is er op papier weinig veranderd. Dit is geen toeval en geen gebrek aan discipline. Oktober is voor vaders een van de maanden waarin de startmotivatie van september structureel wegzakt, om een paar heel concrete redenen.
Wat er in oktober verandert
De dagen worden merkbaar korter. Waar je in september nog na werk kon trainen met daglicht, is het in oktober al donker tegen de tijd dat je klaar bent. Dat lijkt een detail, maar minder daglicht hangt samen met minder energie en motivatie, precies op het moment dat je die nodig hebt om naar de sportschool te gaan in plaats van op de bank te ploffen.
Daarnaast valt in oktober vaak het buitenwerk weg dat je in de zomer en september nog automatisch aan beweging bracht: buiten spelen met de kinderen, een stuk fietsen, een avondwandeling terwijl het nog licht is. Die impliciete beweging verdwijnt, en als je die niet bewust vervangt, merk je dat je totale activiteit daalt zonder dat je dat actief besluit. Tot slot komt in veel banen in het najaar de werkdruk weer op, na de rustigere zomermaanden. De agenda vult zich, en de eerste afspraak die sneuvelt als het druk wordt, is meestal de training, juist omdat die het makkelijkst te verzetten lijkt.
Wat onderzoek zegt over daglicht en energie
Wat er in je lichaam gebeurt als het daglicht afneemt
Verminderde blootstelling aan daglicht in de herfst en winter beïnvloedt direct de aanmaak van serotonine en dopamine, twee neurotransmitters die nauw samenhangen met stemming, energie en motivatie. Onderzoek gepubliceerd in The Lancet liet zien dat de aanmaak van serotonine in de winter aanzienlijk trager verloopt dan in de zomer. Ook is aangetoond dat er in de winter minder dopamine-receptoren beschikbaar zijn in de hersenen, wat kan bijdragen aan minder motivatie en energie.[1] Daglicht speelt daarnaast een sleutelrol in het aansturen van je biologische klok (circadiaans ritme), dat bepaalt wanneer je je wakker en energiek voelt.[2]
Met andere woorden: het is niet “gewoon in je hoofd” als je in oktober merkbaar minder zin hebt om te trainen dan in september. Er zit een aanwijsbaar biologisch mechanisme achter, dat elk jaar op ongeveer hetzelfde moment weer opspeelt.
Waarom dit geen persoonlijk falen is
Het is belangrijk om dit patroon te zien voor wat het is: een voorspelbare combinatie van minder licht, minder impliciete beweging en meer werkdruk, niet een teken dat je te weinig wilskracht hebt. Vaders die dit weten aankomen, kunnen zich er ook op voorbereiden in plaats van verrast te worden als hun motivatie in oktober inzakt.
De valkuil: wachten tot de motivatie terugkomt
Veelgemaakte fout
“Ik pak het weer op zodra ik er weer zin in heb.” Als de oorzaak biologisch is (minder daglicht, minder serotonine en dopamine), komt die zin vanzelf niet snel terug zolang de dagen korter blijven. Wachten op motivatie betekent in de praktijk vaak wachten tot het voorjaar. Structuur werkt beter dan motivatie in deze periode.
Hoe je dit voorkomt
Vier aanpassingen voor het najaar
01Verplaats je trainingsmoment naar een tijdstip met daglicht, of naar binnen. Als trainen na werk in het donker een drempel wordt, verplaats je sessie naar de ochtend of de lunchpauze, of kies een indoor alternatief waarbij daglicht geen rol speelt.
02Bouw bewust beweging terug die de zomer je gratis gaf. Loop een blokje om tijdens een telefonische afspraak, pak de fiets in plaats van de auto voor korte ritjes, of plan een vaste avondwandeling.
03Zet je trainingsmomenten letterlijk in de agenda, met dezelfde status als een werkafspraak. Zodra werkdruk toeneemt, is een blok in de agenda lastiger te schrappen dan een vaag voornemen.
04Verlaag in drukke weken je ambitie in plaats van je frequentie. Kortere trainingen volhouden werkt beter dan lange trainingen overslaan. Twintig minuten, drie keer per week, is realistischer dan een uur dat steeds sneuvelt.
Gratis schema
Thuistraining schema: geen daglicht of gym nodig
Een compleet schema dat je thuis kunt doen, ongeacht hoe donker het buiten al is.
Samengevat
01Minder daglicht, minder impliciete beweging en meer werkdruk zorgen samen voor de “oktoberdip” bij vaders.
02Dit is een voorspelbaar, biologisch verklaarbaar patroon, geen wilskrachtprobleem.
→Anticiperen met structuur werkt beter dan wachten op motivatie die door minder daglicht simpelweg lager ligt.
Oktober is niet de maand waarin je discipline getest wordt, het is de maand waarin je omgeving verandert. Meer over dit soort mindset-onderwerpen lees je in cortisol verlagen in de ochtend en de categorie mindset. Ben je net terug van vakantie en zoek je een doorstart, bekijk dan ook fit blijven op vakantie en sporten zonder sportschool voor ideeën die net zo goed thuis werken als het buiten donker en koud is.
Persoonlijk schema
Wil je een schema dat ook in de donkere maanden standhoudt?
Ik maak een persoonlijk trainings- en voedingsschema dat rekening houdt met jouw agenda en het seizoen.
Gratis intake. Geen verplichtingen.
Bronnen:
- [1] Samengevat met verwijzing naar onderzoek in The Lancet, via Vitakruid, Invloed van daglicht op dopamine en serotonine.
- [2] Mentaal sterker de herfst in, Medisch Dossier.
